(На изложбата „Ехо во мразот“ на Исмет Рамиќевиќ во Македонскиот културно-информативен центар во Софија, 29.04.2026 г.)
Изложбата на Исмет Рамиќевиќ во Македонскиот културно-информативен центар во Софија е ставена во рамките на современата ангажирана и критичка уметност. Овој проект не е само класична изложбена поставка, туку претставува интердисциплинарна и трансмедиумска уметничка структура, која создава простор за истражување, преиспитување и продукција на значење. Во основата на проектот лежи длабока свест за тековните геополитички нестабилности, ескалацијата на конфликти и кризата на вистината.
Работата на Рамиќевиќ може да се перцепира како одговор на свет во кој насилието станува нормализирано, а воените стратегии повторно кристализираат. Авторот не се определува за визуелна репрезентација, туку за концептуален пристап заснован на редукција и симболичка трансформација. Изложбата, така, претставува естетска интервенција која отвора нови перспективи за сфаќање на реалноста.
Клучниот концепт на изложбата – „тишината“ – е повеќезначен поим во контекст на современата медиумска култура, која изобилува со информации и наративи. Тишината не е само празно место, туку иницира концентрација и критичко размислување. Како методолошка стратегија, таа служи за деконструкција на доминантните дискурси и отвора нови можности за значење.
Авторот успешно ги артикулира парадоксите на современото време без да се затвори во едноставни бинарни опозиции. Темите на воените конфликти, климатските кризи и медиумските манипулации се поврзани, при што Рамиќевиќ успева да ја визуелизира оваа комплексност преку редукција и симболика, оставувајќи простор за асоцијативно толкување.
Дезинформациите, како клучен аспект на современото општество, заземаат централно место во концептуалната рамка на изложбата. Во свет каде информацијата е инструмент на моќ, уметноста нуди простор за критичка дистанца, поттикнувајќи гледачот на преиспитување на сопствените перцепции.
Изложбата се одликува со трансмедиумска структура, комбинирајќи различни уметнички медиуми – скулптура, визуелна поезија, звук, движење и перформанс – за да создаде синестетичко искуство. Овој интермедијален пристап не е формален експеримент, туку значаен дел од концептот, истакнувајќи дека современата реалност е сложена и повеќеслојна.
Скулптурските елементи во изложбата функционираат како материјализирани концепти, повикувајќи на активно толкување. Визуелната поезија додава јазичен слој, а звучните елементи создаваат атмосферска димензија.
Перформативниот дел на изложбата, освежен со музичката интерпретација на авторот, воведува архетипска димензија. Звукот на окарината-стрела служи како медијатор помеѓу временските слоеви, создавајќи чувство на поврзаност.
Интерактивноста поставува публиката во активна улога, што е во согласност со современите теории на релационата естетика. Преку вклучување на гледачите, изложбата станува отворен систем, во кој значењето се создава динамично.
Во поширока теориска перспектива, изложбата се чита како критика на современата култура на спектакл, каде насилството се претвора во визуелен производ. Рамиќевиќ се определува за естетика на редукција и тишина, враќајќи ја уметноста во сферата на размислувањето и етичката одговорност.
На крај, изложбата „Тишина во време на бучава: уметноста како отпор“ е значаен придонес во современата уметничка практика. Со својата концептуална длабочина и критичка ангажираност, создава простор за размислување и дијалог во услови на глобални кризи. Таа не нуди едноставни одговори, туку поттикнува континуирано преиспитување на реалноста и динамика на значењето.
Проф. д-р Зоран Пејковски
